Kościół Jezuitów we Lwowie: historia, podziemia i co zobaczyć

Kościół Jezuitów we Lwowie, dziś Garnizonowa Świątynia Świętych Apostołów Piotra i Pawła, to pierwsza barokowa świątynia miasta. Kamień węgielny położono 31 lipca 1610 roku. Obecnie posługują tu kapelani wojskowi, a Lwów żegna tu poległych obrońców Ukrainy.

Z zewnątrz kościół wygląda dość skromnie. Wystarczy jednak wejść do środka, by zobaczyć freski tworzące iluzję przestrzeni tam, gdzie jej w rzeczywistości nie ma. A pod posadzką czeka kolejne miasto: podziemia z pozostałościami średniowiecznego Lwowa.

Gdzie znajduje się kościół Jezuitów

Adres to ulica Teatralna 11, w samym centrum, między Rynkiem a Prospektem Swobody. Dzięki temu łatwo włączyć kościół do każdego spaceru po Starym Mieście.

Kilka miejsc w pobliżu, do których dojdziesz w kilka minut:

• Rynek i Ratusz;
• cerkiew Przemienienia Pańskiego przy ulicy Krakowskiej;
• Opera Lwowska na początku Prospektu Swobody.

Historia: od kościoła Jezuitów do świątyni garnizonowej

Jezuici przybyli do Lwowa pod koniec XVI wieku. Budowę rozpoczęto w 1610 roku, a od 1618 roku pracami kierował włoski architekt Giacomo Briano. Świątynię konsekrowano w 1630 roku.

Wzorem dla lwowskiego kościoła był rzymski kościół Il Gesù, główna świątynia zakonu. Dlatego budowla uchodzi za pierwszą barokową w mieście.

Obok działało kolegium jezuickie. Wśród jego słynnych uczniów byli Bohdan Chmielnicki i książę Jeremi Wiśniowiecki. Z kompleksem wiążą się też inne rekordy: stała tu niegdyś najwyższa wieża w mieście, a przy kolegium działało obserwatorium astronomiczne.

Austriacy, sowiecki magazyn książek i powrót

• 1773. Papież Klemens XIV skasował zakon jezuitów, a kościół stał się świątynią garnizonową armii austriackiej.
• XIX wiek. Jezuici kilkakrotnie wracali do Lwowa i ponownie go opuszczali.
• 1946. Zakon ostatecznie opuścił miasto, zabierając najcenniejsze relikwie.
• Czasy sowieckie. W kościele urządzono magazyn Biblioteki im. Stefanyka, w którym przechowywano około trzech milionów książek.
• 2011. Świątynię ponownie poświęcono i nadano jej obecną nazwę.

Wnętrze i freski Ecksteinów

Najważniejszy powód, by wejść do środka, to malowidła morawskich mistrzów Franciszka i Sebastiana Ecksteinów. Pracowali tu w latach 40. XVIII wieku i zamienili spokojne, wczesnobarokowe wnętrze w prawdziwy teatr.

Spójrz na sklepienie. Namalowane kolumny, gzymsy i kopuły wydają się trójwymiarowe, choć strop jest płaski. Efekt najlepiej widać ze środka nawy, więc stań tam i powoli podnieś wzrok.

Pamiętaj, że dziesięciolecia sowieckiego magazynu zostawiły ślad. Część malowideł wciąż czeka na konserwację. Dlatego obok jaskrawych fragmentów zobaczysz wyblakłe partie, co również jest częścią historii świątyni.

Podziemia kościoła Jezuitów

Pod kościołem działa muzeum, które pokazuje Lwów na przestrzeni wieków. Według oficjalnego portalu turystycznego Lwowa to jedno z ciekawszych miejsc Starego Miasta.

Co tam zobaczysz:

• makiety Lwowa z czasów książęcych oraz z XVI i XVIII wieku, które pokazują, jak zmieniało się miasto;
• pozostałości szkoły miejskiej z XV wieku, bo zespół jezuicki powstał w miejscu kilku średniowiecznych domów;
• mury z czasów książęcych i fragmenty dawnych umocnień;
• pochówek hetmana Jabłonowskiego i jego żony.

Podziemia pełnią też funkcję schronu z generatorem, więc zwiedzanie nie zawsze jest przerywane podczas alarmu lotniczego. Niektóre przejścia są jednak niskie i wąskie, dlatego załóż wygodne buty.

Kościół garnizonowy dziś

Obecnie to czynna świątynia Ukraińskiego Kościoła Greckokatolickiego. Posługują tu kapelani wojskowi, a mieszkańcy przychodzą modlić się za walczących.

To również miejsce, w którym Lwów żegna poległych obrońców. Jeśli podczas Twojej wizyty trwa pogrzeb, zaczekaj z boku, nie rób zdjęć i nie wchodź do środka przed końcem ceremonii. Dla wielu rodzin to najtrudniejszy dzień w życiu.

Porady dla zwiedzających

• Strój. Zakryj ramiona i kolana, bo to czynna świątynia, a nie muzeum.
• Pora. Najspokojniej jest w dni powszednie po południu. Podczas nabożeństw zwiedzanie zwykle nie odbywa się.
• Zdjęcia. Nie używaj lampy błyskowej i nie fotografuj modlących się osób.
• Podziemia. Bilety kupuje się przy wejściu, a godziny otwarcia warto sprawdzić wcześniej.
• Trasa. Połącz wizytę z kościołem Dominikanów i klasztorem Bernardynów. Wyjdzie półdniowa trasa po barokowych świątyniach Lwowa.

Gdzie się zatrzymać w pobliżu kościoła

Jeśli spędzasz kilka dni w centrum, warto mieszkać tak, by do najważniejszych zabytków dojść pieszo. Na przykład nasze mieszkanie przy alei Swobody znajduje się kilka minut od kościoła i ma widok na Operę.

Więcej propozycji znajdziesz w zakładce mieszkania na doby we Lwowie.

Podsumowanie

Kościół Jezuitów łączy cztery stulecia historii: kolegium jezuickie, austriacki garnizon, sowiecki magazyn i dzisiejszą wojnę. Z zewnątrz skromny, w środku zachwyca freskami, a pod ziemią odsłania średniowieczny Lwów.

Planujesz spacer po Starym Mieście? Zarezerwuj mieszkanie na doby we Lwowie blisko centrum: online, bezpośrednio, bez pośredników i prowizji.

Najczęstsze pytania o kościół Jezuitów we Lwowie

Gdzie znajduje się kościół Jezuitów we Lwowie?

Przy ulicy Teatralnej 11, między Rynkiem a Prospektem Swobody.

Dlaczego nazywa się go świątynią garnizonową?

Po kasacie zakonu w 1773 roku służył armii austriackiej. Od 2011 roku nosi nazwę Garnizonowej Świątyni św. Piotra i Pawła.

Kto namalował freski?

Morawscy mistrzowie Franciszek i Sebastian Eckstein w latach 40. XVIII wieku.

Czy można zwiedzić podziemia?

Tak, działa tam muzeum z makietami dawnego Lwowa. Bilety sprzedawane są przy wejściu.

Czy można wejść podczas nabożeństwa?

Tak, ale bez zwiedzania i zdjęć. Jeśli trwa pogrzeb żołnierza, lepiej poczekać do końca.

Ile czasu zarezerwować na zwiedzanie?

Około 20–30 minut na kościół i kolejne 40–60 minut na podziemia.