Cerkiew Przemienienia Pańskiego we Lwowie: historia, architektura i co zobaczyć

Cerkiew Przemienienia Pańskiego we Lwowie stoi przy ulicy Krakowskiej 21, kilka minut pieszo od Rynku. To czynna świątynia greckokatolicka i zabytek architektury w granicach historycznego centrum Lwowa, wpisanego na Listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Obecny budynek wzniesiono pod koniec XIX wieku na miejscu kościoła trynitarzy. W ciągu ponad trzech stuleci to miejsce było klasztorem, biblioteką uniwersytecką i ruiną po pożarze w 1848 roku, a w murze cerkwi do dziś tkwi pocisk z 1919 roku.

Gdzie znajduje się cerkiew Przemienienia Pańskiego?

Adres świątyni to ulica Krakowska 21. Ulica Krakowska zaczyna się przy Rynku, więc cerkiew łatwo włączyć do spaceru po Starym Mieście. Jej dwie wieże widać z daleka, trudno ją przeoczyć.

Historia cerkwi Przemienienia Pańskiego

Kościół i klasztor trynitarzy

Na początku XVIII wieku w pobliżu Bramy Krakowskiej osiedlili się trynitarze, zakon znany z wykupywania jeńców. W latach 1703–1731 zbudowali tu kościół Najświętszej Trójcy. Fundatorami byli Anna Wielhorska i jej syn Antoni.

Biblioteka uniwersytecka

W 1783 roku cesarz Józef II skasował zakon. W dawnym kościele urządzono bibliotekę i aulę Uniwersytetu Lwowskiego, którego uroczyste otwarcie odbyło się 16 listopada 1784 roku.

Pożar w 1848 roku i nowa świątynia

2 listopada 1848 roku, podczas wydarzeń rewolucyjnych, budynki uniwersytetu zniszczył ostrzał artyleryjski i pożar. Później cesarz Franciszek Józef I przekazał działkę ukraińskiej społeczności miasta, nazywanej wówczas Rusinami, pod budowę cerkwi.

Projekt nowej świątyni opracował architekt Sylwester Hawryszkiewicz, a zatwierdzono go w 1874 roku. Budowa trwała od 1878 do 1898 roku, a 29 kwietnia 1906 roku cerkiew poświęcił metropolita Andrzej Szeptycki.

Pocisk w murze

6 stycznia 1919 roku, podczas walk polsko-ukraińskich o Lwów, w mur cerkwi trafił pocisk, który nie wybuchł. Pozostawiono go w murze i opatrzono datą, a mur wokół niego pozostawiono nieotynkowany. Podczas późniejszych renowacji napis się zmieniał i dziś obok pocisku widnieje data „5.1.1919”.

1989 rok: powrót do Kościoła greckokatolickiego

29 października 1989 roku proboszcz cerkwi Przemienienia Pańskiego o. Jarosław Czuchnij ogłosił podczas Liturgii modlitwę za papieża Jana Pawła II. Dzięki temu była to pierwsza parafia we Lwowie, która jawnie powróciła do Ukraińskiego Kościoła Greckokatolickiego, działającego wtedy jeszcze w podziemiu.

Architektura cerkwi

Budynek łączy cechy klasycystyczne i barokowe. Główna fasada od strony ulicy Krakowskiej ma dwie wieże zwieńczone kopułami i wysokie kolumny po obu stronach wejścia, a nad środkową częścią świątyni wznosi się jeszcze jedna kopuła.

Jasna fasada kontrastuje z ciemnymi kopułami, dlatego najlepszy widok na cerkiew rozciąga się z ulicy Krakowskiej, kilka kroków od wejścia.

Wnętrze cerkwi Przemienienia Pańskiego

We wnętrzu uwagę przyciągają niebieskie malowane sklepienia, złocenia, ikony na ścianach i ikonostas w głębi świątyni. W dekorowaniu wnętrza brali udział rzeźbiarz Leonard Marconi oraz malarze Teofil Kopystyński i Korneli Ustianowicz.

To czynna świątynia, dlatego najwygodniej zwiedzać ją poza nabożeństwami.

Co zobaczyć w pobliżu?

Od cerkwi w kilka minut dojdziesz do Rynku i Ratusza, Dzielnicy Ormiańskiej i katedry Dominikanów. Spacer warto zakończyć przy Operze Lwowskiej na Prospekcie Swobody.

Gdzie się zatrzymać w pobliżu cerkwi?

Nasze mieszkanie przy ulicy Krakowskiej znajduje się przy tej samej ulicy, tuż obok cerkwi. Stąd pieszo blisko do Rynku, Dzielnicy Ormiańskiej i większości zabytków Starego Miasta.

Praktyczne wskazówki

• Cerkiew Przemienienia Pańskiego to czynna świątynia. Porządek nabożeństw sprawdzisz na stronie parafii (po ukraińsku).
• Podczas nabożeństw zachowuj ciszę, rób zdjęcia bez lampy błyskowej i nie przeszkadzaj wiernym.
• Wybierz stonowany strój: najlepiej zakryć ramiona i kolana.
• Święto patronalne to Przemienienie Pańskie, 6 sierpnia.
• Nie przegap pocisku z 1919 roku w murze, jednego z najciekawszych szczegółów świątyni.

Najczęściej zadawane pytania o cerkiew Przemienienia Pańskiego

Gdzie znajduje się cerkiew Przemienienia Pańskiego we Lwowie?

Przy ulicy Krakowskiej 21, w centrum miasta, kilka minut pieszo od Rynku.

Kiedy zbudowano cerkiew Przemienienia Pańskiego?

Obecną świątynię budowano w latach 1878–1898 według projektu Sylwestra Hawryszkiewicza na miejscu kościoła trynitarzy. Poświęcił ją metropolita Andrzej Szeptycki 29 kwietnia 1906 roku.

Do jakiego Kościoła należy cerkiew?

Do Ukraińskiego Kościoła Greckokatolickiego. W 1989 roku była to pierwsza lwowska parafia, która jawnie powróciła do tego Kościoła.

Co to za pocisk w murze cerkwi?

Pocisk trafił w mur 6 stycznia 1919 roku podczas walk o Lwów i nie wybuchł. Pozostawiono go w murze na pamiątkę tamtych wydarzeń.

Czy można wejść do środka?

To czynna świątynia. Porządek nabożeństw sprawdzaj na stronie parafii, a podczas nabożeństw zachowuj się taktownie.