Katedra św. Jura we Lwowie: historia, Pinzel i porady

Katedra św. Jura we Lwowie to jedna z najważniejszych świątyń ukraińskich grekokatolików i jeden z najpiękniejszych zabytków baroku na Ukrainie. Jej złociste fasady widać z wielu miejsc w mieście, a na szczycie frontonu święty Jerzy na koniu pokonuje smoka.

Obecną katedrę zbudowano w latach 1744–1762. Historia tego wzgórza jest jednak znacznie starsza: na dzwonnicy wciąż wisi dzwon z 1341 roku — najstarszy na Ukrainie.

Gdzie znajduje się katedra św. Jura

Adres to plac Świętego Jura 5. Katedra stoi na wzgórzu nad centrum Lwowa, kilka minut od parku im. Iwana Franki. Na Rynek jest stąd około 20 minut pieszo.

Z placu do katedry prowadzą schody i brama z barokowymi wazami. Za nią rozciąga się dziedziniec otoczony pałacem metropolitów.

Historia katedry św. Jura

Według tradycji osada mnisza powstała na tym wzgórzu już w XIII wieku. Najstarszym pisemnym świadectwem jest napis na dzwonie, odlanym w 1341 roku za księcia Dymitra. Datę pierwszej murowanej cerkwi źródła podają różnie — 1363 lub 1437 rok.

Obecną katedrę założono w 1744 roku z inicjatywy metropolity Atanazego Szeptyckiego. Zaprojektował ją architekt Bernard Meretyn, który kierował budową aż do swojej śmierci w 1759 roku. Prace ukończył Klemens Fesinger. Budynek wykończono w 1762 roku, a dekoracja wnętrza trwała do 1770 roku.

W 1946 roku, po tak zwanym „soborze” lwowskim, świątynię przekazano Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej. Wspólnota greckokatolicka odzyskała ją dopiero w 1990 roku. Dziś to archikatedra Ukraińskiego Kościoła Greckokatolickiego.

Architektura: barok, rokoko i Pinzel

Katedra łączy późny barok z rokokiem: faliste gzymsy, wazy, sztukatorskie kartusze i lekkie detale dekoracyjne. Budynek stoi na wysokim tarasie, dlatego do głównego wejścia prowadzą szerokie, reprezentacyjne schody z balustradą.

Główną ozdobą fasady są rzeźby Jana Jerzego Pinzla, najsłynniejszego rzeźbiarza lwowskiego baroku. Nad attyką stoi konny posąg świętego Jerzego pokonującego smoka. Po bokach wejścia ustawiono postacie Ojców Kościoła — świętych Atanazego i Leona.

Katedra jest centrum całego zespołu. Należą do niego pałac metropolitów, wzniesiony w latach 60. XVIII wieku, oraz dzwonnica zbudowana w 1828 roku. To na niej wisi dzwon z 1341 roku.

Przed zespołem stoi brązowa makieta dotykowa. Można ją poznać dotykiem, a napisy na tabliczkach powtórzono alfabetem Braille’a.

Co zobaczyć w środku

• Ikonostas i ołtarz. Ikony ołtarzowe i owalne wizerunki proroków namalował Łukasz Dołyński.
• Malowidła. Polichromie wnętrza wykonał Stanisław Fabiański w 1876 roku.
• Relikwie. W katedrze przechowywane są dwie cudowne ikony, m.in. Trembowelska Ikona Matki Bożej.
• Krypta. Spoczywają tu metropolita Andrzej Szeptycki, patriarcha Józef Ślipyj oraz kardynałowie Sylwester Sembratowicz i Mirosław Iwan Lubaczewski.

Na placu Świętego Jura stoi pomnik metropolity Andrzeja Szeptyckiego — jednej z najważniejszych postaci Kościoła i ukraińskiego Lwowa pierwszej połowy XX wieku.

Ogrody Metropolitalne

Wokół pałacu metropolitów w latach 60. i 70. XVIII wieku założono ogród tarasowy, odnowiony w 2016 roku. Latem w Ogrodach Metropolitalnych odbywają się koncerty pod gołym niebem — repertuar i bilety znajdziesz na Kontramarka.ua.

Zwiedzanie: godziny i zasady

• Godziny. Nabożeństwa odbywają się codziennie od wczesnego rana. Aktualny harmonogram znajdziesz na oficjalnej stronie katedry.
• Strój. To czynna świątynia, więc zakryj ramiona i kolana.
• Podczas nabożeństw. Nie używaj lampy błyskowej i nie chodź po świątyni w czasie liturgii.
• Krypta i ogrody. Warunki zwiedzania sprawdź na miejscu lub na stronie katedry, ponieważ mogą się zmieniać.

Porady dla zwiedzających

• Zdjęcia fasady. Najlepsze ujęcie jest z dziedzińca przy reprezentacyjnych schodach, gdy słońce oświetla złociste mury.
• Panorama. Sylwetka katedry z kopułą szczególnie pięknie wygląda z punktów widokowych miasta o zachodzie słońca.
• Trasa. Połącz katedrę ze spacerem po parku Franki i do Opery Lwowskiej. Wyjdzie spokojny spacer na 2–3 godziny.
• Czas. Na katedrę i dziedziniec zarezerwuj około godziny, a z ogrodami — półtorej do dwóch.

Gdzie się zatrzymać w pobliżu katedry św. Jura

Nasze przytulne mieszkanie jednopokojowe przy ulicy Listopadowego Czynu leży niedaleko katedry — spacer zajmie kilka minut. Równie wygodnie dojdziesz stamtąd do parku Franki i do centrum.

Więcej propozycji znajdziesz w zakładce mieszkania na doby we Lwowie.

Podsumowanie

Katedra św. Jura to zarówno arcydzieło lwowskiego baroku z dziełami Pinzla, jak i żywa historia ukraińskiego Kościoła: od dzwonu z 1341 roku po kryptę z grobami metropolitów. Przyjdź tu nie tylko po piękne zdjęcia, ale też po ciszę Ogrodów Metropolitalnych.

Planujesz podróż? Zarezerwuj mieszkanie na doby we Lwowie w pobliżu katedry: online, bezpośrednio, bez pośredników i prowizji.

Najczęstsze pytania o katedrę św. Jura we Lwowie

Gdzie znajduje się katedra św. Jura?

Przy placu Świętego Jura 5, na wzgórzu w pobliżu parku im. Iwana Franki.

Kiedy zbudowano katedrę św. Jura?

Obecną katedrę wzniesiono w latach 1744–1762 według projektu Bernarda Meretyna; budowę ukończył Klemens Fesinger.

Kto jest autorem rzeźb na fasadzie?

Jan Jerzy Pinzel: konny posąg świętego Jerzego nad attyką oraz postacie świętych Atanazego i Leona przy wejściu.

Kto jest pochowany w krypcie?

Metropolita Andrzej Szeptycki, patriarcha Józef Ślipyj oraz kardynałowie Sylwester Sembratowicz i Mirosław Iwan Lubaczewski.

Czym wyróżnia się dzwon katedry?

Odlano go w 1341 roku — to najstarszy dzwon na Ukrainie. Wisi na dzwonnicy katedry.

Czym są Ogrody Metropolitalne?

To ogród tarasowy wokół pałacu metropolitów, założony w latach 60. i 70. XVIII wieku i odnowiony w 2016 roku. Latem odbywają się tu koncerty; repertuar na Kontramarka.ua.